Waarom motivatie vaak geen motivatieprobleem is
Wat als motivatie niet het begin van leren is…
maar het gevolg?
In onderwijs en coaching wordt motivatie vaak gezien als de sleutel tot ontwikkeling. We willen motivatie vergroten bij leerlingen of studenten. Want als iemand gemotiveerd is, dan volgt het leren vanzelf. Toch?
Maar in de praktijk zie ik iets anders.
Juist op het moment dat iemand echt aan het leren is, zakt de motivatie vaak weg.
Motivatie bij leren: wat er echt gebeurt
Stel je voor:
- Een leerling start enthousiast met een nieuwe rekenstrategie. Zodra het moeilijker wordt en de oude manier niet meer werkt, zakt het vertrouwen: “Zie je wel, ik kan dit niet.”
- Een student begint gemotiveerd aan een opleiding. Wanneer de stof complexer wordt en er meer zelfstandigheid wordt gevraagd, slaat twijfel toe: “Misschien is dit toch te hoog gegrepen.”
- Een leerling wil beter leren omgaan met boosheid of spanning. In een rustige setting lukt het, maar in het moment zelf vervalt hij in oud gedrag. Achteraf denkt hij: “Ik kan dit gewoon niet.”
De eerste fase voelt vaak prima. Nieuw, interessant, overzichtelijk.
Totdat het lastig wordt, daar begint de Leerkuil.
De Leerkuil
De Leerkuil is een krachtige metafoor voor het leerproces.
Zodra je iets nieuws leert, kom je onvermijdelijk in een fase van:
- verwarring
- onzekerheid
- verlies van controle
- tijdelijke ‘achteruitgang’
Je oude strategieën werken niet meer en nieuwe vaardigheden zijn nog niet geïntegreerd.
Je staat onderin de kuil, bij het muurtje.
En precies daar ontstaat wat vaak wordt gezien als een motivatieprobleem.
Waarom motivatieproblemen vaak geen motivatieprobleem zijn
Op het moment dat leren ongemakkelijk wordt, gaat je brein betekenis geven. En als je niet begrijpt wat er gebeurt, maak je het persoonlijk:
- “Zie je wel, ik kan dit niet.”
- “Ik ben hier gewoon niet goed in.”
- “Laat maar zitten.”
De motivatie zakt.
Je systeem verwart ongemak met onvermogen.
De rol van het onderbewuste brein
Hier raakt motivatie direct aan het onderbewuste brein.
Op het moment dat je onderin de Leerkuil staat, worden oude overtuigingen geactiveerd. Overtuigingen als:
- Ik moet het meteen kunnen.
- Fouten maken is falen.
- Als het lastig voelt, doe ik iets verkeerd.
Deze overtuigingen draaien vaak onbewust op de achtergrond en beïnvloeden motivatie bij leren sterker dan we denken.
Zolang het onderbewuste ongemak koppelt aan gevaar of falen, zal motivatie afnemen. Je systeem kiest dan voor veiligheid in plaats van groei.
En dat ziet er aan de buitenkant uit als ‘geen motivatie’.
Wat helpt dan wel?
Geen peptalk.
Geen extra druk.
Geen “je moet gewoon wat harder je best doen”.
Wat helpt is duiding.
- Waar bevind ik mij in het leerproces?
- Wat gebeurt er neurologisch?
- Waarom voelt dit zo ongemakkelijk?
Wanneer iemand begrijpt dat deze fase normaal is binnen het leerproces, ontstaat er rust.
En vanuit rust ontstaat motivatie.
Motivatie is geen startvoorwaarde voor leren. Het is een gevolg van het aangaan van het ongemak, in veiligheid.
Van motivatie vergroten naar motivatie begrijpen
In mijn werk kijk ik daarom niet primair naar motivatie vergroten.
Ik kijk naar de overtuigingen in het onderbewuste brein die motivatie blokkeren.
Wanneer het systeem leert dat:
- ongemak onderdeel is van groei
- verwarring een teken is van ontwikkeling
- fouten maken veilig is
Dan ontstaat er een nieuw fundament.
Werk je in onderwijs of begeleiding?
Herken je motivatieproblemen bij leerlingen of studenten? Of merk je bij jezelf dat je afhaakt zodra iets lastig wordt?
Dan ligt de sleutel vaak niet in meer motivatie, maar in het samenwerken met het onderbewuste brein.
Wil je onderzoeken wat er onder de oppervlakte speelt?
Plan een kennismakingsgesprek via Jolijne.nl of stuur me een bericht.
Ik denk graag met je mee over hoe motivatie, leren en het onderbewuste brein samenkomen in jouw school.
Motivatie groeit niet door harder je best te doen.
Motivatie groeit wanneer je systeem zich veilig voelt om te leren.
#motivatie #leerkuil #groeimindset #onderbewustebrein #onderwijs #persoonlijkeontwikkeling #lerenleren
